2018’de Kaş merkezde iki odalı bir daire 1.200–1.500 TL’ye kiralanıyordu. Bugün aynı daire için 15.000 TL’nin altında bir fiyat bulmak neredeyse imkânsız; sezon döneminde turizme açılan bazı daireler aylık 25.000–30.000 TL’yi aşıyor. Bu rakamlar Kaş’ta yaşayan, turizm sektöründe asgari ücretle çalışan pek çok kişinin net maaşının birkaç katı.
Fiyatları Şişiren Asıl Dinamik: Kısa Dönem Kiralama
Kaş’taki kiralık konut stoku son beş yılda belirgin biçimde azaldı; ama bu, konut sayısının düştüğü anlamına gelmiyor. Asıl sorun, uzun dönem kiracıya açılan daire sayısının erimesi. Airbnb ve Booking.com üzerinden sezon boyunca günlük 1.500–3.000 TL kazanabilen mal sahipleri, yıllık kiracıyla anlaşmaktan vazgeçiyor. Yıllık kira üzerinden elde edilen gelir, kısa dönem kiralama gelirine artık rekabet edemiyor.
Kimleri Etkiliyor?
Etkinin en sert hissedildiği kesim, uzun süredir Kaş’ta yaşayan ve yerel hizmet sektöründe çalışan insanlar: öğretmenler, sağlık personeli, market ve restoran çalışanları, küçük esnaf. Emekliler de bu tablonun içinde. Son üç yılda Kaş merkezdeki kira yüküne dayanamayan ailelerin bir kısmı Çukurbağ, Kınık ve Gömbe gibi çevre mahallelere ya da Kalkan yakınlarına taşındı. Bu yerleşim kayması ulaşım masrafını da artırıyor.
Belediye ve Kamuoyunun Tutumu
Türkiye’de kısa dönem kiralamayı düzenleyen yasal çerçeve 2023 yılı sonunda değişti: “günlük kiralama” yapan konutların izin alması zorunlu hale getirildi. Bu düzenleme Kaş’ta da kısmen uygulanıyor, ancak denetim kapasitesinin sınırlı olması nedeniyle kayıt dışı faaliyet tamamen önlenemiyor. Belediye düzeyinde ise uzun dönem kiralama için doğrudan müdahale mekanizması mevcut değil; bu konuda yerel bir yönetmelik de bulunmuyor.
Başka Yerlerden Dersler
Benzer sorunlarla karşılaşan Bodrum Yalıkavak ve Çeşme’de özel site ve rezidans projeleri yerel konut stoğunu daha da daralttı. Barcelona ve Amsterdam’da kısa dönem kiralamayı konut bölgelerinde yasaklayan uygulamalar sonuç verdi; Kaş ölçeğinde bu tür adımlar için henüz gerekli siyasi irade görünür değil. Bazı Kaşlılar, kooperatif kiralama modellerini ya da belediyenin arsa tahsisi yoluyla uygun fiyatlı konut yapımını gündeme taşıyor; somut bir proje henüz yok.
Turizmin Kenti Dönüştürmesi
Kaş’ın çekiciliği büyük ölçüde özgün, ölçekli olmayan dokusundan gelir: dar taş sokaklar, küçük dükkânlar, yerel halk. Ama kira fiyatlarının mevcut seyriyle devam etmesi hâlinde bu dokuyu ayakta tutan insanların şehrin dışına taşınması kaçınılmaz. Boş kalan dükkânların yerini ulusal zincirler ve souvenir mağazaları almaya başlıyor; bu değişim kimi gözlemcilere göre Kaş’ın asıl değerini aşındırıyor.
Bu tablo yalnızca Kaş’a özgü değil; Türkiye’nin pek çok turizm kasabasında aynı döngü yaşanıyor. Fark şu: Kaş, henüz geri dönüşü zor bir eşiğe ulaşmış değil. Ama o eşiğe ne kadar uzakta olduğu da pek belli değil.